1. Psychiatria, jej status i historia
  2. Mała psychiatria – zaburzenia nerwicowe
  3. Duża psychiatria
  4. Zaburzenia osobowości i inne zaburzenia pośrednie
  5. Psychiatria wieku rozwojowego
  6. Psychiatria i metody leczenia

Zaburzenia osobowości i inne zaburzenia pośrednie

Epilepsje, psychopatie, zaburzenia borderline i zaburzenia dysocjacyjne.

Pomiędzy zaburzeniami nerwicowymi, a psychozami, lokuje się całe spectrum dysfunkcjonalnych zaburzeń, które trudno sklasyfikować, mają one bowiem w sobie cechy zarówno małej, jak i dużej psychiatrii. W skład schorzeń pośrednich, wchodzić będą:

  • epilepsje
  • psychopatie (socjopatie i charakteropatie)
  • zaburzenia typu borderline
  • zaburzenia dysocjacyjne (osobowość wieloraka)

Zaburzenia osobowości można nazwać głęboko zakorzenionymi wzorami zachowań, które mają długotrwały charakter i świadczą o braku przystosowania. Trudno ocenić rokowania leczenia zaburzeń osobowości. Wydają się one mieć względnie stały, utrzymujący się całe życie charakter, jednakowoż brak jest wystarczająco pewnych badań epidemiologicznych na ten temat. Część zaburzeń osobowości może również być dziedziczna. (niektóre z badań podają, że 20% cech psychicznych jest dziedziczonych). Niestety, zbyt mała wiedza na temat większości zaburzeń osobowości, spowodowana głównie tym, iż mimo iż należące do jednej grupy, zaburzenia osobowości mają różnorodne objawy, nie pozwala na pełny opis ani etiologii, ani przebiegu, ani również metod leczenia choroby.

Szacuje się że zaburzenia osobowości występują od 6-9% populacji, na ogół z tą samą częstotliwością u kobiet i mężczyzn. Przyczyny pojawiania się zaburzeń osobowości nie są znane. Z jednej strony widać wpływ czynników genetycznych (duża korelacja występowania podobnych zaburzeń i bliźniąt jednojajowych), z drugiej zaś, wpływ dzieciństwa, wychowania i relacji społecznych ma ogromne znaczenia. Dysocjacje osobowości praktycznie nie zdarzają się w sytuacji, kiedy chory nie doświadczył w dzieciństwie głębokiej traumy.

Zaburzenia antyspołeczne

Zaburzeń antyspołecznych (psychopatie, socjopatie) nie diagnozuje się przed 18 rokiem życia, choć w życiu dzieci zagrożonych wystąpieniem antyspołecznego zaburzenia osobowości, zauważyć można współwystępowanie trzech zachowań, zwanych trójkątem Mc Donalda. (Znęcanie się nad zwierzętami, podpalenia i moczenie nocne).

Dla osobowości psychopatycznej, charakterystyczny jest: prawidłowy (nierzadko wysoki) poziom inteligencji, powierzchowność emocji (niezdolność do głębokich uczuć, nawet do rozpaczy), brak empatii (niemożność wczucia się w emocje drugiej osoby).

W ramach psychopatii rozróżnia się charakteropatię (chory wykazuje deficyty bądź uszkodzenia w obszarze układu nerwowego) i socjopatię (podstawą wystąpienia są uwarunkowania środowiskowe). Psychopatie spotykamy u 3% mężczyzn oraz 1% kobiet.

Do objawów osobowości antyspołecznej należą:

  • brak poczucia winy,
  • tendencja do nagłej zmiany zachowania,
  • niemożność emocjonalnego związania się z drugim człowiekiem,
  • impulsywność,
  • tendencja do manipulowania innymi ludźmi.

Problem z osobowością antyspołeczną polega w głównej mierze na stosunkowo rzadkiej diagnozie zaburzenia. Chory czuje się bowiem ze sobą dobrze, nie ma poczucia że coś mu dolega, że coś jest nie tak – to otoczenie widzi problem (np. w zachowaniach agresywnych, biciu żony itd). Często psychopatia diagnozowana jest dopiero po popełnieniu przez osobę z antyspołeczną osobowością zbrodni.

Zaburzenia z pogranicza (borderline)

Osobę z zaburzeniami typu borderline cechuje brak stabilnego obrazu siebie. Są to osoby z trudnościami w relacjach interpersonalnych o licznych zaburzeniach nastroju. Bardzo często osobowość borderline łączy się z tendencjami autodetrukcyjnymi, ale również ze zdolnościami artystycznymi (Vincent van Gogh, Sylvia Plath).

Są to osoby impulsywne, które nie są w stanie budować trwałych związków emocjonalnych, często wchodzą w konflikty z otoczeniem, a jednocześnie wykazują duży lęk przed samotnością i wrażliwość na odrzucenie. W odróżnieniu do innych zaburzeń osobowości, typ borderline może objawić się późno – około 30 – 40 roku życia. Praktycznie poza psychoterapią nie ma możliwości leczenia osobowości typu borderline. Stosuje się środki redukujące niepokój i spowalniające reakcje emocjonalne (farmakoterapia), najczęściej jednak osoba taka w toku psychoterapii uczy się żyć ze swoim zaburzeniem. Psychoterapia borderline skierowana jest na minimalizację zachować autodestrukcyjnych i poprawę relacji z innymi, nie jest jednak wysoce skuteczna.

Więcej o borderline: http://bpd.szybkanauka.net/

Zaburzenia dysocjacyjne

Zaburzenia dysocjacyjne są niezmiernie rzadkie. Mimo uwzględnienia ich w diagnostyce, nadal zdarzają się lekarze nie akceptujący takiej diagnozy. Wystąpienie dysocjacji osobowości związane jest z podatnością pacjenta na rozszczepienia osobowości (objawem może być np. łatwe wchodzenie w hipnozę) oraz silne, traumatyczne przeżycia w dzieciństwie.

Zaburzenia dysocjacyjne zwane są również osobowością wieloraką, lub – dawniej – podwójną osobowością. Rzadko jednak zdarza się, aby osobowość pacjenta rozszczepiała się jedynie na dwie osobowości (dr Jackyll i Mr. Hyde). Najczęściej, przecietna liczba osobowości waha się od 6 do 16, choć znane są psychiatrii przypadki, kiedy osobowość chorego podzielona była nawet na 34 osobowości. Każda z osobowości może dysponować własnym głosem, umiejętnościami, mimiką i zachowaniem oraz wiedzą. Może zdarzyć się tak, że wyodrębniona osobowość potrafi wykonywać czynności, których osobowość podstawowa nigdy się nie uczyła (np. malować lub grać na pianinie). Po integracji osobowości, dodatkowe umiejętności poszczególnych "osób" znikają.

Terapia osobowości wielorakiej jest bardzo trudna i niezmiernie rzadko skuteczna. Polega na powolnej integracji poszczególnych osobowości w jedną stabilną strukturę. Niestety, bardzo często zdarza się, że już zintegrowana osobowość ponownie rozpada się pod wpływem impulsu lub traumatycznego doświadczenia.

Najczęściej, podstawowa osobowość chorego nie ma pojęcia o współistnieniu innych osób, choć bywa że "dodatkowe" osobowości wiedzą o sobie nawzajem.

Osobowość wieloraka jest najbardziej tajemniczym zaburzeniem znanym w psychiatrii.

Pozostałe zaburzenia osobowości

Poza wymienionymi jednostkami chorobowymi, człowiek może również wykazywać pewne cechy lub zachowania, które sytuują go w obszarze specyficznych osobowości o określonych tendencjach. Nie zawsze jest w przypadku takich tendencji konieczne leczenie, choć najczęściej chory nie czuje się w pełni szczęśliwy.

Wyróżnia się następujące rodzaje osobowości:

  • Osobowość pasywno – agresywna - trudności w kontrolowaniu agresji, występuje tendencja do jej tłumienia. Człowiek taki może być np. pasywny w domu, a aktywny w pracy.
  • Osobowość histeryczna - od nerwicy histerycznej różnicuje ją brak konwersji. Charakterystyczna jest zmienność nastroju, brak wglądu w siebie i własne motywacje.
  • Osobowość obsesyjno – kompulsywna - osoba ma tendencje do rytualizowania codziennych czynności, zamykania się w schematach. Z czasem, tendencje te mogą doprowadzić do wystąpienia nerwicy anankastycznej bądź depresji.
  • Osobowość eksplozywna - wybuchy agresji nieproporcjonalne do bodźca.
  • Osobowość paranoidalna - nieufność, podejrzliwość wobec otoczenia, projekcja wrogości.
  • Osobowość cyklotoniczna - występują zmiany nastroju podobnie jak w psychozie maniakalno depresyjnej, lecz mają o wiele łagodniejszy przebieg. Pacjent waha się od depresji do euforii, będąc w stanie euforii podejmuje zobowiązania, których nie jest w stanie dotrzymać, gdy popada w depresję.

^ do góry